rau - to put into; leaf
rau - hundred
Rau (i), n. 1. Leaf. He pitoitoi ketuketu para rau rakau (M. 244). I whea koe i te ngahorotanga o te rau o te kotukutuku? (P. 34). Rau o Papoua, fine flax. Kia whakawhiwhia koe ki te rau o Papoua (S.). Also called rau o Huna. Rau o Mauri, a poetical expression for the taro. Kia hopu to ringa i te rau o Mauri (S.).
2. Blade of a weapon. Kia ripia iho ki te rau o te panekeneke (M. 74). Ka oria e te hau te rau o te maipi (M. viii).
3. Plume, spray, feather. Matua tititi te rau o te huia, te rau o titapu (M. 258). Rau o titapu, a plume of feathers of the white heron. Rau piopio, rau o piopio, a plume of feathers of the moa; possibly originally the name of some particular plume. Ko ana rau piopio ko te Kowhakararo, he mea i motu mai i te waha o te ika (S.).
whakarau, v.t. Cause to germinate; a method of treating gourd seeds by soaking them in water and applying gentle heat. Whakarau nikau, a pattern in plaiting mats, etc.
raurau, n. 1. Foliage. Ki kona te raurau tupu noa mai ai (S. 55).
2. Thatch. Taku titiro atu ki te raurau o te whare (S. 99).
3. A divination rite in which leaves were used. He raurau tenei mo te riri. ‖ J. ix, 192.
Williams Dictionary
Rau (ii). 1. num. Hundred. E waru rau topu nga tangata o taua pa. Rau ma whitu is used to indicate an army or large body of men, irrespective of the actual number. Takoto ana te rau ma whitu i roto i te hangi (T. 90).
2. n. Multitude, number. Tera aku rongo te mauria atu ra e nga rau e maha (M. 51). Te tau a te rau ka wehe i a au (M. 52).
3. pron. Another. Ma Pehiroa koe, mana koe e rauhi, ma rau o tangata mana koe e whakataki (S.). Ehara, e te hoa, he utanga kapu au, na rau iwi, na rau o tangata (M.M. 167). Kei rau o whenua e haere ana. ‖ raurangi.
whakarau, v.t. Multiply. Tenei te he, kei nga tangata ora, nana i whakarau te korero mona.
Williams Dictionary
Rau (iii). 1. v.t. Catch, as in a net. Kua riro a Koro ki te rau inanga.
2. Entangle, engage. Kaore to aroha i rau i a au (M. 328).
3. Gather into a basket, etc. Katahi ka haoa nga inanga, ka mate ki roto ki te kupenga, ka raua ki roto ki te karaha.
4. a. Embarrassed, entangled, confused. Katahi nei hoki ka rau aku mahara (M. 39). Kauaka ra nge au hei rorea rautia ki te korero (M. 113). ‖ raumahara.
5. n. Receptacle. Ko te turuturu o te kākā, he mea whakaawa, hai rau kai mana.
Williams Dictionary
Rau (iv). Project, extend. Ka rau Omere ki waho.
whakarau. 1. v.t. Take captive.
2. Lead away. Ka tae mai ratou katoa, ka haere mai, ka tae mai ki te wahine ra, ka whakaraua ki te tuaahu, ka hoatu nga atua (T. 85).
3. Confuse, bring to confusion, as in the expression whakarau kakai. ‖ kakai.
4. n. Captive.
5. Captivity. Kihai i roa e noho ana i roto i te whakarau, ka whanau te tamaiti ra.
6. a. In the expression toki whakarau, the adze used for finishing off a canoe. Ko te toki whakamutunga tera te toki whakarau.—“Kei te pehea tona waka?” “E, kua oti, kua whakarau te toki.”
rarau. 1. v.t. Lay hold of, grasp, handle. Rarau he aka matua iwi (M. 274). Tutu aku tara, rarau aku peke (Ika, 136). Kahore e rarau o ringaringa ki ro oneone.
2. v.i. Settle down, remain, take root. To hē, e te kara nei, ki te rarau iho koe ki te whenua (W.M. vii, 111). He tamaiti oti koe? E kore koe e rarau ki raro?
3. a. In captivity. Kei te noho rarau raua e noho nei.
4. n. Root.
whakararau, n. 1. An incantation to keep things firm and together in spite of counter-spells. Ka haere mai nga tangata ki te hakari, ka uea e ratau nga kai o te hakari kia mate, kia kore atu … kua rongo te tangata nana te hakari kua tu ki te whakararau, hai patu i tera. He whakararau tenei: “Puritia, puritia a uta, puritia a tai”.
2. —— Te angiangi matangi, te whakararau o te rangi (S.).
raurau, n. Receptacle, basket. Kaore he ipu hei raurau wai, me rau ki roto ki te kete.
whakaraurau, v.t. Distribute food into baskets for serving. E ai te tokanga whakaraurau, kai atu, whakairi atu (M. 291).
‖ rou (ii), rourou.
Williams Dictionary