tonga - south
Tōngā, a. Restrained, suppressed, secret. Te haukainga i whakaarohatia mai e te konohi tonga (M. 9).
whakatōnga, v.i. 1. Keep oneself quiet, restrain one's feelings.
2. Entertain feelings which one does not show outwardly. Kei te whakatonga riri koe?
3. Lurk, lie hid. Ma te kore atatanga e mau ai te whanako, i te tangata e huna ana, e whakatonga ana ki te hopu.
whakatōngātia, pass. Be murmured at, be found fault with secretly. Kei te whakatongatia ahau e te iwi nei.
Williams Dictionary
Tōnga, verbal n. ‖ tō (iii).
Williams Dictionary
Tonga (i). 1. n. South wind. He matangi ruru hau, he tonga kari whenua (M. 388). Often used with some epithet, such as puhuka, kotaratara, etc. Tonga waho, tonga ngawi, south-east wind (perhaps only on the East Coast). Tonga ma uru, south-west wind.
2. South. Kia hoki rua au ki te tonga (M. c). Ka tonoa tetehi ki te hauauru, tetehi ki te tonga (T. 4). No te tonga koe? (T. 24).
3. a. Southern, southerly. He hau tonga.
4. Chilled, frozen (poetical). Ka tonga te kiri i te anu matao (S.).
Williams Dictionary
Tonga (ii), tongatonga, n. Blemish on the skin, wart, etc. Tongatonga uri, rash on the skin. ‖ tona.
Williams Dictionary